Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa được tổ chức hằng năm vào tháng 2 âm lịch và đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2013. Đây là lễ thức dân gian gắn liền với quá trình hình thành, hoạt động của đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải. Theo các bậc cao niên, những hùng binh Hoàng Sa năm xưa là những người con của Lý Sơn, vâng lệnh triều đình ra quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa đo đạc hải trình, cắm mốc chủ quyền, khai thác sản vật. Nhiều người đã không trở về, thân xác hòa vào biển cả. Từ những mất mát đó, người dân địa phương hình thành nên nghi lễ mang đậm tính nhân văn - cúng thế, cầu mong bình an cho những người lên đường làm nhiệm vụ ngoài biển.

Ông Nguyễn Ngọc Thanh- Trưởng làng An Hải cho biết, Lễ khao lề không chỉ là dịp tri ân, tưởng nhớ tiền nhân mà còn trở thành phong tục đẹp trong đời sống tinh thần của người dân địa phương. Qua đó góp phần khơi dậy lòng yêu nước, gìn giữ giá trị văn hóa, lịch sử và giáo dục truyền thống cho các thế hệ hôm nay. Phát huy truyền thống cha ông, ngư dân An Hải luôn kiên cường bám biển, đầu tư đóng mới, cải hoán tàu thuyền, trang bị phương tiện hiện đại để vươn khơi tại các ngư trường Hoàng Sa, Trường Sa. Hoạt động đánh bắt không chỉ mang lại nguồn thu nhập mà còn góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Thời gian qua, ngư dân địa phương luôn nêu cao tinh thần đoàn kết, hỗ trợ nhau trên biển, vượt qua khó khăn, duy trì sản xuất ổn định.

Theo ông Thanh, năm nay là năm thứ 11 liên tiếp lễ được tổ chức tại đình làng An Hải. Phần lễ gồm các nghi thức dâng lễ, khao lề; tiếp đó là phần hội với các hoạt động truyền thống, trong đó có đua thuyền cầu an. Sau nghi lễ, nghi thức thả thuyền tế được thực hiện trang trọng. Những con thuyền nhỏ mang theo lễ vật được đưa ra biển, gửi gắm ước nguyện cho vong linh lính Hoàng Sa và cầu mong bình an cho người dân. Bên cạnh đó, hoạt động đua thuyền tứ linh diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo người dân theo dõi, cổ vũ. Dù sóng lớn gây nhiều trở ngại, các đội vẫn thi đấu quyết tâm với lực lượng hơn 20 tay chèo mỗi đội, tạo nên không khí hào hứng, gắn kết cộng đồng.

Ông Phạm Ngọc Hội, thành viên đội Thuyền Rồng cho biết, đua thuyền không chỉ là hoạt động thể thao mà còn là dịp để người dân gửi gắm ước nguyện mưa thuận gió hòa, làm ăn thuận lợi. Khép lại lễ hội, không chỉ là những nghi thức tưởng niệm mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn lịch sử của cư dân Lý Sơn, góp phần nhắc nhở các thế hệ hôm nay về trách nhiệm gìn giữ chủ quyền biển đảo, phát huy nghề truyền thống và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Hà Vy